İng. Cryptobiosis

Aşırı uç ortamlarda yaşamın sürdürülmesini sağlayan, metabolizmanın neredeyse durduğu, derin uyku tanımına uygun, yaşam koruma amaçlı evrimsel mekanizma, anabiyoz olarak da adlandırılır. Bu hayatta kalma biçimi, fiziksel şartların ve temel metabolik ihtiyaç kaynaklarının çok sınırlı veya hiç bulunmadığı durumlarda gerçekleşir. Su eksikliği veya kullanılamaması, oksijen yetersizliği, donma gibi durumlar canlıyı kriptobiyotik duruma sokabilir. Bu durumda genellikle ölçülebilir tüm metabolik süreçler durur. Organizmanın hücre sayısı, yüzey alanı ve hacmi gibi faktörler, kriptobiyozda kalma süresini ve metabolik faaliyetlerin seviyesini etkiler.

Çevresel şart değişikliklerine kuvvetli bir adaptif yanıt olan kriptobiyoz, canlının üremesi veya çoğalmasını engellemekle birlikte hayatta kalım için büyük bir avantaj sağlar. Bir tür hibernasyon olarak da tanımlanabilen kriptoyaşam veya kriptobiyoz; anhidrobiyoz, anoksibiyoz, kemobiyoz, kriyobiyoz ve osmobiyoz gibi farklı ortam koşullarına uyum yeteneği olarak ifade edilebilir.

Türkçe’deki yaygın adıyla su ayıları olarak bilinen tardigratlar, kriptoyaşamın en önemli örneğidir. Beş farklı kriptobiyoz türünün tümünü gösterebilen, göreceli olarak “ölümsüz” canlılardır. Ekstrem yaşam koşullarında metabolizmalarını çok düşük seviyelere indirebilirler ve tespit edilebilecek herhangi bir metabolik aktivite göstermezler. Teknik olarak ölü kabul edilebilecek bu canlı grubu, uygun şartlar geri geldiğinde yaşamlarına kaldıkları yerden devam edebilirler.