İng. Polar Jet Stream

Dünya’daki hava kütlelerinin atmosferdeki hareketleri temel olarak Ekvator ile kutup bölgeleri arasındaki sıcaklık farkından dolayı belli bir düzen içinde gerçekleşir. Ekvator civarına güneş ışınlarının dik açıya yakın bir şekilde ulaşmasından ötürü ısınma oldukça fazladır ve bu nedenle alçak basınç merkezleri eşliğinde yükseltici hava hareketleri oluşur. Hava kütleleri atmosferin belli bir seviyesine kadar yükseldikten sonra kuzeye ve güneye doğru hareket eder. Bu nedenle, hava daha soğuk ve yoğun hâle gelir ve yüzeye doğru çökerek Ekvator’un yaklaşık 30 derece kuzey ve güney enlemlerinde yüksek basınç merkezleri ve kuru koşullar oluşturur. Hava kütleleri 60 derece kuzey ve güney enlemlerinde tekrar yükselir ve 90 derece kuzey ve güney enlemlerinde yere doğru çöker (bkz. kutup antisiklonu). 60 derece enlemi civarındaki nispeten sıcak ve nemli hava kütlelerinin yükseltici hareketlerle oluşturduğu alçak basınç merkezi ile kutup bölgelerindeki nispeten soğuk ve kuru hava kütlelerinin yere doğu çökerek oluşturduğu yüksek basınç merkezi arasındaki geçiş bölgelerinde güçlü bir sıcaklık gradyanı oluşur ve çok güçlü jet akımları meydana gelir (bkz. kutup cephesi). Dünya’daki en kuvvetli jet akımları kutup jetleridir ve genellikle yüzeyden 9 ile 12 km yükseklikte görülürler. Özellikle, kış mevsiminde kutup jet akımlarının hızları bazen saatte 400 kilometreye kadar çıkabilmektedir.¹ Kuzey Yarım Küre kutup jetleri orta ve kuzey enlemlerde, Güney Yarım Küre’de ise genellikle Antarktika etrafında tüm yıl boyunca görülebilir.² Kutup jet akımları kutuplara yakın yerlerdeki hava olaylarının ve orta enlem siklonlarının son derece değişken olmasına yol açar (bkz. kutup alçağı). Kutup jetleri havacılık, toz taşınmasını ve hava durumu tahmini için de oldukça önemlidir.